luchtruimen
ILSY
De warmste dag van mijn jeugd was die van de ILSY, de Internationale Luchtvaart Show Ypenburg, zomer 1956. De lucht werd vloeibaar boven de startbanen en het hoge onkruid. Schaduw was nergens, al wat je kon doen was vier knopen in de hoeken van je zakdoek leggen en die als een zonnehoedje opzetten. Een dikke man verkocht zure bommen uit een emmer.
Hoe kwam je er? Hoe kwam je weer weg? Het werd een lange dag. Achteraf zeiden ze dat er honderduizend man geweest waren. Er stonden duizenden toeschouwers, in de weilanden, tot in Voorburg en op de Hoornbrug.
Wat heb ik van dichtbij gezien, op plaatsen waar je anders nooit mocht komen? Hangars met reuzenletters op de daken: FOKKER en AVIO DIEPEN. Een ingewikkelde reddingsdemonstratie van mannen in overalls die met schuimblussers rond een grote helikopter renden.
Het wachten tussen de acts duurde eindeloos. De stem van de speaker uit de luidsprekers liet het woord vrille los, maar eigenlijk ging het om straaljager. Het moeten Gloster Meteors geweest zijn waarmee een Engels stuntteam de zwetende menigte overdonderde. Ze rezen met z'n vieren hoog de lucht in, verdwenen uit zicht en kwamen terug uit de vier windrichtingen. Vlak boven mijn hoofd kruisten ze elkaar, een moment onbegrijpelijk nabij, en sneden de lucht in vier taartpunten. Het optreden eindigde met het trekken van strepen door het zwerk in de kleuren van de Engelse vlag. Er was een toekomst. Met vliegtuigen.
Laatst werd me uitgelegd dat het vak van 'luchtschrijver' voorgoed verdwenen is. Het milieu, begreep ik. Maar boven mijn Ypenburg in 1956 schreef een man in een sportvliegtuigje die dag nog ILSY. Luchtschrijven was boven het Scheveningse strand heel alledaags. Op je rug liggen in het warme zand en kijken naar een vliegtuigje dat traag de letters ROXY spuit, veel mooier maak je het niet mee. Vooral die X.
ILSY dreef heel langzaam weg, de letters desintegreerden, bij nauwelijks voelbare oostenwind. ILSY, een klank van beton in de hitte, een lucht van kerosine en smeerolie, want zo ruikt geluk.
Geen luchtschrijven meer, geen ROXY-sigaretten, geen vliegveld Ypenburg. Er staat daar nu een nieuwe woonwijk. En ik heb een hekel aan melancholie.
( ©Alex Mol - pseudoniem van Wim Noordhoek - VPRO gids #32, 6 augustus 2005, blz. 17 )